Search
  • Khin Maung Lwin.llb

သတင္းသမားေတြ ဘာလို႔လိမ္?

႐ုပ္ရွင္ဒါ႐ိုက္တာ အေက်ာ္အေမာ္ Steven Spielberg ႐ိုက္ကူးတဲ့ The Post ႐ုပ္ရွင္ ႐ံုတင္ေပမဲ့ အေမရိကန္အေရွ႕ျခမ္းမွာ အာတိတ္ကလာတဲ့ အေအးဆိုက္ကလုန္းမုန္တိုင္းဗံုးႀကီး က်ေနလို႔ အပူခ်ိန္ေရခဲမွတ္ေအာက္က တက္ကိုမတက္တာမို႔ သြားမၾကည့္နိုင္ေသး။ မင္းသား Tom Hanks က သတင္းစာဆရာ Benjamin Bradlee (ၾသဂုတ္ ၂၆ - ၁၉၂၁ - ေအာက္တိုဘာ ၂၁-၂၀၁၄) အျဖစ္ သ႑ာန္လုပ္ သ႐ုပ္ေဆာင္တယ္ဆိုတာနဲ႔ ဆရာႀကီးေျပာဖူးတာ…လက္ဆင့္ကမ္းခ်င္ျပန္။


ဆရာႀကီးက Washington Post သတင္းစာ အမႈေဆာင္အယ္ဒီတာလည္းျဖစ္၊ အေမရိကန္ သတင္းေလာကမွာ ဂု႐ုႀကီးလို႔လည္း သတ္မွတ္ခံရတဲ့ ကြယ္လြန္သူ၀ါရင့္သတင္းစာဆရာႀကီး။ 

ျဖစ္ရပ္မွန္ကို အေျခခံရင္ခံ၊ ဒါမွမဟုတ္ စိတ္ကူးကြန္႔ျမဴးၿပီးေရးတာက ၀တၳဳ၊ အေၾကာင္းအရာ အခ်က္အလက္ေတြကို အေျခခံေရးတာက ေဆာင္းပါး၊ ျဖစ္ရပ္ေတြကို အခ်ိန္နဲ႔ တေျပးညီတင္ျပတာက သတင္း… ရယ္လို႔ အၾကမ္းဖ်င္းမွတ္သားမိပါရဲ႕၊ သတင္းဆိုတာကလည္းျဖစ္တဲ့ေနရာ ခ်က္ခ်င္းသြားနိုင္ဖို႔လည္းလိုေသး၊ သြားႏိုင္ရင္ေတာင္ သတင္းမွန္ရ၊ မရကလည္း မေသခ်ာေသး၊ မကၽြမ္းတဲ့အရပ္၊ ဘာသာစကား အခက္အခဲျဖစ္တဲ့ အရပ္ေဒသက သတင္းဆိုပိုလို႔ေတာင္ သတိထားရေသး၊ ဒါေပမဲ့ သူ႕စကားကိုယ္မသိ၊ ကိုယ့္စကား သူမသိအရပ္က သတင္းေတြက ဟုတ္တာေရာ မဟုတ္တာေရာ လွိဳင္ေနေတာ့ ကြယ္လြန္သူ အေမရိကန္ ၀ါရင့္ သတင္းစာဆရာႀကီး Benjamin Bradlee ေဟာေျပာပို႔ခ်ဖူးတာက အဖိုးတန္ၿပီးရင္းတန္။ ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္ Riverside တကၠသိုလ္မွာ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္ကလုပ္တဲ့ ပို႔ခ်ေဟာေျပာပြဲတခုမွာ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြနဲ႔ သတင္းသမားေတြ ဘာလို႔လိမ္သလဲဆိုတာ ဆရာႀကီးက ဘယ္သူ႕မ်က္ႏွာမွ မေထာက္ဘဲ ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ ေျပာသြားဖူးတာပါ။

သတင္းစာေတြဟာ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ေသြး႐ိုးသား႐ိုး စိတ္မွန္းနဲ႔ တင္ျပတတ္လို႔ အမွန္ကိုမေဖာ္ျပဘူးလို႔ ဆရာႀကီးက သူ႕အေတြ႕အႀကံဳနဲ႔ ယွဥ္ေျပာပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ အမွန္ကို မသိတဲ့အခါ ျဖစ္တတ္တယ္၊ ဒါမွမဟုတ္၊ အျဖစ္မွန္၊ အေၾကာင္းျခင္းရာ အမွန္ကို မသိတဲ့သူေျပာတာ ကိုးကားတင္ျပရင္ သတင္းမွားျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္တဲ့။ (ဥပမာေတာ့ ေပးမေနေတာ့ပါ။ သိသာလွပါ တယ္။) ဒါထက္ပိုလို႔ ဟိုလွည့္ဒီလွည့္ပတ္ခ်ာယမ္းၿပီး အမွန္ကို ေျပာရမွာထက္ တင္ႀကိဳအကြက္ခ် ထားတဲ့ဘက္ေရာက္ေအာင္ လွည့္ပတ္ေျပာတတ္တဲ့လူကို ကိုးကားရင္ေတာ့ အမွန္မဟုတ္ေတာ့ ပါဘူးတဲ့။ သတင္းသမားေတြဟာ ေျပာင္လိမ္တဲ့လူေျပာတာကို ကိုးကားေဖာ္ျပရင္ေတာ့ တက္တက္စင္ေအာင္ လြဲတတ္တဲ့ သေဘာပါပဲ။ ဆရာႀကီးက ေျပာေသးတာ။ အလိမ္အညာအၿဖီးအျဖန္းေတြမ်ားေနတာကလည္း နိုင္ငံေရးမွာေရာ အစိုးရအဖြဲ႕မွာေရာ အားကစား ေလာကမွာေရာ…ေျပာရရင္ ေနရာတကာမွာ အလွည့္အပတ္ေတြ အေတာ္ပတ္ခ်ာယမ္း၊ အေတာ္မ်ား ေနပါလားလို႔လည္း ဆရာႀကီးက ေကာက္ခ်က္ေပးျပန္ေပါ့။

Benjamin Bradlee ဟာ လုပ္ႀကံခံရတဲ့ သမၼတ Kennedy နဲ႔လည္း ပုဂၢိဳလ္ေရးအရ ခင္မင္ၿပီး Conversation with Kennedy စာအုပ္ကို ၁၉၈၄ မွာထုတ္ေ၀ပါတယ္။ Kennedy အေၾကာင္း Newsweek နဲ႔ New Yorker မွာ ေဆာင္းပါးေတြလည္းေရးတာမို႕ ဘာပဲ ေရးေရး ေရးထားသမွ် အထူးဂရုစိုက္ၿပီး အေသအခ်ာ တရားလြန္ စိစစ္၊ စိတ္တိုင္းက်ၿပီဆိုမွ ဆိုင္ရာ အယ္ဒီတာေတြလက္ စာမူအပ္ေလ့ရွိသူလည္း ျဖစ္ျပန္ပါတယ္။

ကယ္လီဖိုးနီးယားတကၠသိုလ္မွာလုပ္တဲ့ ပို႔ခ်ေဟာေျပာပြဲမွာ ခင္ဗ်ားတို႔ဟာ ကၽြန္ေတာ့လို လူစားမ်ိဳးဆိုရင္ေတာ့ ပထမဆံုးေရးထားထားသမွ်ကို ၾကာၾကာမယံုနိုင္ေတာ့ဘူးဗ်လို႔ ေျပာပါတယ္။ အျဖစ္မွန္က စစခ်င္းၾကားထားတဲ့အတိုင္း မျဖစ္တတ္ဘူးတဲ့။ ဒီအေတြ႕အႀကံဳမ်ိဳးကို ျမန္မာ သတင္းသမားေတြလည္း ႀကံဳဖူးမွာပါ။ သတင္းစလိုက္ခ်ိန္က သိရတာေတြ ခ်ေရးထားေပမဲ့… ေသေသခ်ာခ်ာ ေထာင့္ေစ့ေစ့ အကြက္ေစ့ေစ့ စံုစမ္းတဲ့အခါ ေနာက္တမ်ိဳးျဖစ္ေနတတ္လို႔ အစ၊ အဆံုး အထပ္ထပ္ျပန္ေရးရတဲ့ သေဘာပါပဲ။ သတင္းသမားဟာ အမွန္ကိုတင္ျပဖို႔ တာ၀န္ရွိေပမဲ့ တခါတခါ အဆင္မေျပတတ္ျပန္၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္မွာ အမွန္ဆိုတာေပၚေပါက္စၿမဲေပမဲ့ အမွန္သိရဖို႔ တခါတခါ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီ ေစာင့္ရတယ္လို႔လည္း ဆရာ Bradlee က ေျပာတာပါ။ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ဆိုတာ အမွန္တရားအတြက္ျဖစ္ၿပီး ေနာက္ဆံုးမေတာ့ အမွန္တရားက အားေကာင္းလာတာပါပဲလို႔လည္း ေျပာပါတယ္။ သူ႕ အေတြ႕အႀကံဳအရ က်ားကုတ္က်ားခဲ ႀကိဳးစားရင္ အမွန္တရား ေပၚလာတာပဲလို႔ ေျပာပါတယ္။

A lie travels around the globe while the truth is putting on its shoes ဆိုတဲ့အတိုင္း အမွန္တရားက ဖိနပ္ပဲစီးရေသး၊ မုသားက ကမာၻတပတ္ပတ္ေနျပီဆိုတဲ့ ပညာရွိစကားရွိေပမဲ့ Benjamin Bradlee ေျပာတဲ့အတိုင္းဆို တခါတခါ အမွန္တရားေပၚေပါက္ဖို႔ သည္းမခံနိုင္ေလာက္ေအာင္ အခ်ိန္ေစာင့္ရတတ္ပါတယ္။ ပဋိပကၡေတြေပၚေပါက္တိုင္း- ဘယ္ဟာမွန္ဘယ္ဟာ အမွားခ်က္ခ်င္း မသိရခ်ိန္မွာ အေပၚယံမၾကည့္၊ ငါးပြက္ရာ ငါးစာမခ်ဘဲ ေသေသခ်ာခ်ာ ထဲထဲ၀င္၀င္ စိစစ္ရင္ Benjamin Bradlee ေျပာသလို ပထမေရးထားတာက သဲထဲေရသြန္ျဖစ္ရင္ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ သတင္းဆိုတာ အခ်ိန္နဲ႔ တေျပးညီတင္ျပရတာမို႔ literature in hurry အျမန္ေရးရတဲ့ စာေပ၊ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရတဲ့ သတင္းရင္းျမစ္က လိုအပ္တာလည္း အမွန္၊ ဘက္မလိုက္တဲ့ သတင္းရင္းျမစ္ရွာရတဲ့အခါ အခက္အခဲေတြလည္းရွိ။ ဥပမာ- မၿငိမ္းႏိုင္တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္အေရး သတင္းေတြတင္ျပတဲ့အခါ ျပည္တြင္းက တပိုင္း၊ ျပည္ပက တပိုင္းျဖစ္တာမ်ိဳး။ နယ္ေျမမတည္ၿငိမ္တဲ့ေဒသ သတင္းယူတဲ့အခါ သတင္းသမားက သတင္းအျမင္နဲ႔ ႐ႈျမင္ေပမဲ့ သက္ဆိုင္ရာအာဏာပိုင္အဖြဲ႕အစည္းေတြက အျမင္ကေတာ့ လံုၿခံဳေရး။ ကမာၻမွာ အားေကာင္းေမာင္းသန္ ဆက္သြယ္ေရးနည္းပညာ ထြန္းကားလာတာနဲ႔အမွ် အထင္ကရ သတင္းစာႀကီးေတြပဲ ပံုႏွိပ္သတင္းစာထုတ္ေ၀နိုင္ေတာ့ၿပီး တခ်ိဳ႕ကလည္း ပိတ္ပစ္၊ တခ်ိဳ႕လည္း အြန္လိုင္းသတင္းဘက္လွည့္ခ်ိန္မွာမွ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပုဂၢလိက သတင္းစာထုတ္ေ၀ခြင့္ရတာမို႕ သတင္းတင္ျပပံုတင္ျပနည္း စြမ္းရည္က နိုင္ငံတကာကို မမီႏိုင္၊ ေျပာရရင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ အေရးတင္ျပတဲ့အခါ ႏိုင္ငံတကာသတင္းေတြကို ျပည္တြင္းသတင္းေတြက မထိုးေဖာက္နိုင္၊ အဲဒီႏိုင္ငံတကာသတင္းဌာနေတြထဲ ဆရာႀကီး Benjamin Bradlee အစြမ္းအစေတြ ျပခဲ့တဲ့ ၀ါရွင္တန္ပို႔စ္သတင္းစာလည္းပါ။ ျဖစ္ပံုက သတင္းစာလူဖတ္မ်ားတဲ့ေန႔ေတြမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္ ပဋိပကၡနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္တဲ့ သတင္းေတြတင္တတ္တာမို႔ ဆရာႀကီးသာ သက္ရွိထင္ရွားရွိေနေသးရင္ ကယ္လီဖိုးနီးယားတကၠသိုလ္မွာ ေဟာေျပာပို႔ခ်ခဲ့ဖူးတဲ့ သူ႕စကားသူ ျပန္ကိုးကားမလား? ႏိုင္ငံတကာ သတင္းေရစီးေၾကာင္းအတိုင္း ေမ်ာလိုက္မလား? စဥ္းစားရေတာ့ အက်ပ္သား။

0 views